नर्वेबाट मिसनरीको रूपमा आएर नेपालको ग्रामीण स्वास्थ्यको क्षेत्रमा निकै लामो समयदेखि सेवा पुर्याउँदै आफ्नो जीवन नेपालकै लागि अर्पेका आस्वियन भोर्लेनसँग सम्पादक भुवन देवकोटाले नेपाली भाषामा नै लिएको अन्तर्वार्ताको सारांश
तपाईंको बारेमा केही बताइदिनुहोस्?
म तेह्र वर्ष भएको समयमा मेरो सहरमा हिमाल चढ्ने पहिलो समँह नेपालको भ्रमण गरेर आएका थिए र मैले तिनीहरूसँग भेट्ने मौका पाएको थिएँ। हामीले उनीहरूले बनाएको त्यो वृत्तचित्र हेर्यौं र हामीलाई त्यो हेरेर अत्यन्तै राम्रो र अचम्म मान्यौं। त्यहाँ बस्दाबस्दै मेरो मनमा एउटा सोर मैले सुनें, त्यो सोर प्रभुको रहेछ र उहाँले मलाई बोलाउँदै हुनुहुँदोरहेछ। “म तिमीलाई यो देशमा सेवा गर्न पुर्याउँछु, त्यसैले मेरो पछि लाग।” यो एकदमै प्रस्ट थियो। नेपालमा गएर प्रचार गर्ने र साक्षी बन्ने कुरा मैले आफ्नो मनमै राखें, मेरा साथीहरूलाई मैले भनिनँ किनभने त्यो समयमा म मिसनेरी बन्ने योग्यको छु भन्ने मलाई लागेन। केही वर्षपछि हाम्रो मण्डलीमा भएको एउटा कार्यक्रममा गएँ। त्यसपछि म मेरो मिसनरी पास्टरको घरमा यसको बारेमा सल्लाह लिन गएँ। मैले आफ्नो कुरा बताएपछि उहाँले ‘यो कुरा राम्रो हो तर नेपाल हिमाल भएको देश भए पनि सुसमाचार प्रचारको लागि बन्द भएको देश हो। त्यसैले त्यहाँ कोही ख्रीष्टियानहरू छैनन् जस्तो मलाई लाग्छ। तिमीले अर्को देशको लागि प्रयास गर किनभने यस्तै प्रकारको देश धेरै छन्’ भन्नुभयो। यो सन् १९५२ तिरको कुरा थियो। त्यो बेलासम्ममा आइएनएफले आफ्नो काम थालेको र रामघाट मण्डली स्थापना भई सेवकाइ सुरु भएको कुरा उहाँलाई थाहा रहेनछ। केही वर्षपछि मेरो मास्टरको तालिम सिद्धाउनको लागि एउटा मेसिनको बारेमा काम गर्दा मैले मेरो किताबमा एउटा विशेष नाम पत्ता लगाएँ “नर्वेजिएन तिब्बतीयन मिसन”। यो सुन्दा म एकदमै छक्क परें। त्यही क्षेत्रको लागि काम गर्ने मिसन हो कि भनेर चिठी लेखें। त्यो बेलामा हाम्रा मिसनेरीहरू चाइनाबेलायत मिसनबाट त्यो क्षेत्रमा जानुभएको थियो। त्यहाँ कम्यँनिष्ट सुरु हुन लागेको हुनाले उनीहरू बिस्तारै नेपाल आए। सन् १९५८ मा युनाइटेड मिसनमा हाम्रो देशका मानिसहरू साथै मेरा साथीहरू जानुभएको रहेछ। मेरो मास्टर तालिम सिद्धिएपछि कहाँ जाने, के गर्ने भनेर म अलमल्लमा परें। त्यो बेलामा थाहा भयो कि प्रभु मेरो अघि गएर मेरो लागि ढोका खोल्नुभयो। मेरी पत्नीले पनि परमेश्वरबाट मिसनरीको बोलावट पाएकी थिइन्। हाम्रो ह्दयमा र आत्मामा एउटै कुरा थियो र केही समयपछि हामीले विवाह गर्यौं। हामी दुःख र सुखको भारी बराबर बोक्न तयार भएका थियौं। हाम्रो पहिलो वर्षमा हामीले युनाइटेड मिसनमा काम गर्यौं। हामी गोरखा जिल्लाको आँपपिपल गाउँमा गएका थियौं। त्यो बेला हामी त्रिसुलीबाट ५ दिन हिँड्यौं। त्यो बेलामा रमाइलो भए पनि मेरी श्रीमतीलाई मलेरिया र टाइफाइड पनि भएको थियो। यस्तो भए पनि हामी सड्चालीस वर्षदेखि नेपाल आउने जाने र सेवा गर्ने काम गरिरहेका छौं। हामीले युनाइटेड मिसनमा तीस वर्ष काम गर्यौं। त्यसपछि मैले त्रिभुवन विश्वविद्यालयमा गएर तिब्बती भाषा सिकें। सेन्ट्रल एसिया फेलोसिप खोलेर रेडियो सेवकाइ र बाइबल अनुवादमा सहायता गरेर तिब्बती जातिको लागि विशेष, नेपालमा, चीन, मंगोलिया, साइबेरियामा स्थानीय ख्रीष्टियानसँग मिलेर काम गर्दैछौं। करिब पाँच वर्ष आइएनएफमा पनि काम गरें।
तपाईंले प्रभुलाई कसरी पाउनुभयो?
दोस्रो विश्व युद्धको समयमा हामी बमको सेल्टरमा बसेको समयमा मैले प्रभुलाई चिनेको थिएँ। त्यो बेला हामी निकै साना थियौं, त्यो समयमा नै मैले आफ्नो जीवन उहाँमा सुम्पिएँ। तपाईंले नै मलाई चलाउनुहोस्, मलाई हिँडाउनुहोस् भनेर मेरो सानो हात उहाँमा सुम्पिएँ। मेरो आमाले पनि प्रार्थना गरेर प्रभुलाई ग्रहण गर्नुभयो र त्यो बेलामा साह्रै डरलाग्दो अवस्था थियो।
त्यो बेलामा मिसनरीहरूले गरेको काम कस्तो थियो?
त्यो बेलामा नियम, कानुन कडा थियो। प्रचार गर्ने र विश्वासी बन्ने कुरामा निषेध थियो। हिन्दँबाट ख्रीष्टियान बने पनि उनीहरू जेलमा जानुपर्थ्यो। हामीले पनि अस्पताल, स्कुलहरूमा प्रचार गर्न पाएनौं। यो हिन्दँ देश भएको हुनाले सरकारले हामीलाई एउटा काममा जोडेको थियो, अम्ब्रेला मिसन। यो पनि प्रभुको काम थियो। हामी सुरुबाटै एकता बनाउन युनाइटेड मिसन र आइएनएफ एक थियौं। भिन्नै देशको मिसन र भिन्नै मण्डली र मिसन भए पनि हामी प्रभुमा एकतामा आएका थियौ। एकअर्कासँग नयाँ कुरा बाँड्न थियौं। हामीलाई बाधा दिने नियमकानुनबाट नै प्रभुले हामीलाई एकता दिनुभयो। नेपालमा जागृति आएको थियो। साथै हामीले मण्डलीको नेतृत्व नलिने कुरा पनि धेरै महत्वपँर्ण थियो।
मिसनरीहरू बीचको एकता कस्तो थियो?
हामी गोरखाको प्रोजेक्टमा करिब आठ वर्ष बस्यौं। हामी त्यहाँ बस्दा हामीले आफ्नो दुःख सुख त्यहाँका मानिसहरूसँग बाँड्यौं। विभिन्न देशमा भएका ख्रीष्टियानहरू हाम्रा दाजुभाइहरू हुन्।
त्यस ठाउँमा बस्दा नर्वेको खाना र बसोबास नेपालसँग नमिलेको थियो कि?
त्यस्तो गाह्रो भएन। दोस्रो विश्व युद्ध हुँदा हामीलाई खान पुगेको थिएन। धेरै दुःख पनि सहनुपरेको थियो। त्यसकारण हामी सानैदेखि पैसाले धनी थिएनौं। यहाँजस्तै खेतीकिसानीको काम गर्थ्यौं, जुन हाम्रो लागि गाह्रो काम थिएन। तर हिजोआजका आधुनिक मानिसहरू अरू देशमा गएर काम गर्न अलिक गाह्रो छ। गाउँलेहरू हिन्दँ भए पनि हामीलाई धेरै सहायता गर्थे। म एक साता दश वटा स्कुल घुम्न गएको समयमा मानिसहरू हिन्दँ भए पनि मलाई धेरै सहायता गरे। आफ्नो घरभित्र छिर्न नदिने भए पनि आँगनमा नै बसेर खाना खाएर सुतेको थिएँ। तर आफ्नो घरमा जाँदाचाहिँ मलाई गाह्रो भएको थियो। यहाँको वातावरण हाम्रो लागि अनुकुल नै थियो। कामअनुसार म काठमाडौंमा नै बस्नुपर्ने थियो तर मलाई सधैं गाउँमा बस्न मन लाग्थ्यो।
तपाईंलाई नेपाली भाषा सिक्न कति समय लाग्यो?
म काठमाडौंमा चार महिना बसेको थिएँ। त्यसपछि म स्कुलमा पढाउँथें, त्यहाँका विद्यार्थीहरूले मलाई नेपाली भाषा सिकाएका थिए। म मास्टर भए पनि दिनदिनै नयाँ शब्द सिक्थें र गल्ती भए पनि मलाई सुधार भन्ने गर्थें।
साठी वर्षमा मिसनरीहरूले गरेका काम?
हुन त हाम्रो डिग्रीअनुसार हामी ठँला छौं भन्न खोजेको होइन तर हामी सिक्न आएका थियौं। हामी दाजुभाइदिदीबहिनीको रूपमा आएका थियौं। हामी भाषाका साथमा नयाँ कुरा पनि सिक्न तयार थियौं। हामी सबैमा सेवा गर्ने मन होस् भन्ने प्रार्थना हामी गर्थौ। हामी ख्रीष्टियान संगतिमा भए पनि येशँ ख्रीष्टको सेवा गर्न आएका थियौं। कानुन अनुकुल नभए पनि हामीले नेपाली दाजुभाइहरूलाई सँगसँगै सिकाउने र काम गर्ने गर्थौ। ती बाधाहरू भए पनि हामीलाई ती कुरा प्रभुको लागि असलै थियो। हुन त हामीसँग प्रशस्तै पैसा थियो तर हामीले पैसालाई ठक्कर खाने बाटो बनाएनौं। हामीले ती स्रोतहरू पास्टर वा नेताहरूलाई अगाडि बढाउन होइन तर मण्डली, गरिबी र देशको लागि विशेषगरी सेवा गर्न चाहन्थ्यौं।
नेपाली मण्डलीको कामको मँल्याङ्कन कसरी गर्नुहुन्छ?
सुरुमा ख्रीष्टियानहरू थिएनन् तर हामी बीउ छर्न आएका थियौं। हामी सबैलाई समान प्रेम र दया गर्न चाहन्थ्यौं। यहाँ जातीय भेदभाव थियो तर हामीले ती कुराहरूलाई मान्यता दिएनौं। केटा र केटीमा समानताको कुरा मण्डलीमा मात्र थियो। मण्डलीको लागि ठँलो भवन बनाउने होइन तर त्यसलाई जरादेखि नै जातीय कुरा, भेदभाव र उँचनिचको कुराबाट बाहिर राखेर निर्माण गर्ने काम भएको थियो। अनौपचारिक शिक्षाले पनि बाइबल अध्ययन गर्न र पास्टरमा मात्रै भर नपरी बाइबलका कुराहरू पढ्न सहायता गरेको थियो। साथै त्यतिबेलासम्म बाइबल नेपालीमा अनुवाद भइसकेको थियो साथै नेपाली आराधनाका गीतहरू पनि थिए। ती तामाङ, शेर्पा, मगर भाषामा पनि बाइबल अनुवाद गर्ने काम भएको थियो। साथै गीतहरू पनि नेपाली भाका र लयअनुसार कायम गरिएको थियो। मण्डलीहरू गाउँगाउँमा पुग्न बोलावट र दर्शन मिलेको होस् भन्ने हाम्रो चाहना थियो। हामी मिसनरीको रूपमा नर्वेबाट आएका थियौं तर अब तपाईंहरूको पालो हो। पैसाको काम आफ्नै ठाउँमा छ तर प्रभुको आशिष् र शक्तिले मात्र यस देशमा प्रभुको राज्य बिस्तार हुन्छ।
अन्त्यमा?
प्रकाशको पुस्तकमा सात वटा मण्डलीलाई पत्र पठाइएको छ तर हरेक पत्रको अन्त्यमा यही नै लेखिएको छ, जसको कान छ, त्यसले सुनोस्। आजका हरेक मण्डलीका अगुवाहरूले ध्यान साथ सुन्नुहोस्, परमेश्वरको योजना पवित्र आत्माद्बारा नै प्रकट हुन्छ। इतिहास आफ्नो ठाउँमा नै छ। अब भविष्यमा प्रभुको योजना अझ धेरै छ। हामी सबै मिलेर प्रार्थना र नम्रता साथ प्रभुको सुसमाचार हरेक जातिमा सुनाउनु छ। प्रभुको सेवा पैसाले होइन तर प्रेम, संगतिबाट हो।
